Điểm rơi, hay là Đỉnh Cao cuộc đời

By , October 2, 2013 6:24 pm

 

Có thể bạn đã gặp hay nghe tình huống thế này "thằng đó hồi nhỏ giỏi lắm, giờ đỡ nhiều rồi".

Ba tôi lý giải trường hợp trên: "chọn điểm rơi quá sớm". Hồi tôi còn bé ba tôi tính giúp rằng: hãy chọn điểm rơi (tạm hiểu là đỉnh cao) của việc học ở bậc càng cao càng tốt, đừng bung sớm quá hết sức. Ý ba tôi là kết quả của qualification cao nhất sẽ được dùng làm bộ mặt của mình khi đi xin việc.

Ý tưởng này hay (mặc dù điểm ĐH không cao thì làm sao xin học bổng sau ĐH). Phong độ khi đi làm phức tạp gấp triệu lần việc học, nhưng tạm lạm bàn một số điểm sau.

Đầu tiên là myths và các ngộ nhận về phong độ

Có quan điểm cho rằng việc học ở VN bị ngược, bọn nhỏ học đến tối mới về, còn SV ĐH VN thì làm học tàn tàn cũng đậu. Ngược lại, học ở "tây" thì nhỏ chơi nhiều, đến ĐH cày chết bỏ. Tôi không đồng ý với quan điểm này (đã học ĐH VN, ĐH không phải ở VN) vì nó quá phiến diện, nhưng quan sát thấy rất nhiều người nghĩ vậy.

Thời 2006-2008 đỉnh cao tăng trưởng nóng kinh tế toàn cầu, trong cơn say kiếm tiền quá dễ, nhiều người dùng cụm "tam thập nhi lập" (nghĩa gốc là đến 30 tuổi mới học hỏi đủ để tự lập) với nghĩa: mày không lên director trước 30 thì là loser. Thực tế thì kinh tế có thể đi xuống nhanh gấp 10 lần khả năng đi lên của bạn.

Giờ đến quan điểm của tôi.

Điểm rơi và nhìn nhận (perception) về điểm rơi phụ thuộc những thứ sau:

  • Số phận, hay nói nhẹ nhàng hơn là hên xui.
  • Lĩnh vực hoạt động. Ví dụ VĐV thể thao chuyên nghiệp có đỉnh cao sự nghiệp trẻ hơn một số ngành khác.
  • Cơ cấu nền kinh tế. Ví dụ 1: bạn 29 tuổi năm 2007 (đỉnh cao toàn thế giới) có thể khoe "tao thành công trước 30 tuổi" vs. bạn 29 tuổi năm 2012 khủng hoảng nghiêm trọng. Ví dụ 2: làm lập trình viên ở Mỹ cả đời có thể đủ tiền mortgage nhà, trả góp xe, trả bill, ai không thích lên lon thì không lên. Ở VN lạm phát quá cao, trượt tỉ giá và lương khởi điểm khó sống thoải mái ở thành phố, đừng nói đến mua nhà. Hệ quả là ai cũng phải cố gắng leo lên để tăng thu nhập. Lưu ý là ví dụ minh hoạ này quá đơn giản hoá, chưa tính một số điểm phức tạp khác như áp lực công việc, năng suất.
  • Cá nhân: sức khoẻ để bung sức khi cơ hội đến, sự chuẩn bị của bản thân đến đâu.

Những điểm sau thiên về perception hơn là nội tại (intrinsic):

  • Quan điểm xã hội: Trung Quốc trọng tiền bạc, địa vị, sĩ diện hơn Columbia; cái nhìn về điểm rơi cũng khác. NY vs. LA stereotype?
  • Hệ quy chiếu: đánh giá một người thành công / giỏi là so với median của tập hợp nào? Các bố trong khu phố hay các mẹ trong hội phụ nữ khoe con với nhau?

Đỉnh cao ÍT phụ thuộc vào mục tiêu, dự định, ước mơ của bạn hơn những yếu tố trên.

Viết cái này ra để làm gì?

  • Để giữ sức khoẻ khi cơ hội tới thì có sức mà đương đầu.
  • Để lừa bịp bản thân rằng mình có thể sống ảo tưởng kiểu mặc kệ áp lực đồng trang lứa (peer pressure).
  • Để tiếp tục sống bằng niềm tin không có khả năng chứng minh là đỉnh cao sự nghiệp của mình chưa qua béng nó rồi.

Strip from http://dilbert.com/strips/comic/2003-07-08/

Panorama Theme by Themocracy